• Doğum kontrol haplarının faydalarının olduğu kadar zararlarıda çoktur. Bunlar sırayla;

• Adet görememe veya adetlerin çok azalması: Hap kullanan kadınlarda endometrium yenilenmesi normal siklusa göre daha az olur, hap kullanmaya başlayacak kadınlara bu izah edilmelidir.

• Adetler arasında lekelenme veya ara kanama haptaki düşük östrojen düzeyine bağlı olabilir, bunun zararlı olmadığı hastaya izah edilmelidir.

• Bulantı: Yeni doğum kontrol hapı kullanmaya başlayanlarda veya her siklusun başında o.k.başlandığında görülür. Haplar gece alınırsa bulantı kontrol edilebilir.

• Memelerde dolgunluk ve duyarlılık hissi: Oral kontraseptiflerin içindeki östrojen dozuyla ilgilidir. Düşük doz östrojenli doğum kontrol hapı kullananlarda daha az görülür.

• Depresyon ve ruhsal değişiklikler: Bazı kadınlar hap kullanırken ruhsal durumlarında değişiklik olabilir, bazı kadınlarda da kimyasal etki ile B6 vitamini yetmezliği görülebilir. Premenstrüeal huzursuzluk ve depresyon düşük doz oral kontraseptiflerle azaltılabilir.

• Vücut ağırlığında değişiklikler: Bazı doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda kilo artışı veya düşüşü görülmekle birlikte hapla ilişkili değildir.

• Kloazma ve diğer deri belirtileri: doğum kontrol hapı kullanan kadınlar uzun süre güneşte kalırlarsa bu değişiklikler görülebilir, bunun yanı sıra telanjektazi, eritem, egzema, saç dökülmesi (alopesi), nadirende olsa vücut ve yüzde kıllanma görülebilir.

• Doğum kontrol hapı ve cinsel ilişki: Gebelik korkusu ortadan kalktığı için cinsel ilişki daha rahat olmakla birlikte bazı kadınlarda da cinsel ilişki isteğinde azalma görülebilir.

• Doğum kontrol hapılarinın emzirmede yan etkileri: Haplar anne sütü miktarını ve protein kapsamını azaltırlar ayrıca az miktarda da olsa anne sütüne geçer,emzirme döneminde anneler kombine o.k. kullanmamalıdırlar. Eğer kullanmaları gerekiyorsa süt salgısı düzenli hale gelinceye kadar beklemeliler ve progestin içerikli o.k. kullanmalıdırlar.

• Üriner sistem ve diğer enfeksiyonlara etkisi: Üriner sistem enfeksiyonlarına etkisi ispatlanamamıştır. Yalnız bronşit, viral enfeksiyonlar, servikal ektropiyon, vajinal akıntı gibi hastalıklarda artış olabilir. Haplar gammaglobilin düzeyini düşürürler.

• Başağrısı: Bazı kadınlarda doğum kontrol hapı kullanırken başağrısı veya migren tarzı tek taraflı başağrıları görülebilir. Kol ve bacaklarda kuvvet azlığı ortaya çıkabilir.

• Göz problemleri: Bazı kadınlarda görme kaybı veya görmede bulanıklık başağrısı ile birlikte görülebilir. Haplar nadiren optik sinir enflamasyonu yaparak gözlerde ağrı, şişme, görme kaybı, çift görme oluşturabilir. doğum kontrol hapına bağlı sıvı tutulması sonucu kornea ödemi oluşur. Kontakt lens kullananlarda gözlerde rahatsızlık görülebilir. Bu sorunlar düşük doz doğum kontrol hapı kullanılarak giderilebilir .

• Safra kesesi hastalıkları: doğum kontrol hapları direkt safra kesesi hastalığı yapmazlar fakat safra kesesi hastalığı olanlarda problemi hızlandırarak hastalığın erken ortaya çıkmasına neden olabilirler.

• Dolaşım sistemi hastalıkları: Hapların en önemli komplikasyonları dolaşım sistemi hastalıklarıdır. Bu hastalıklarda risk 35 yaşından büyük olanlarda ve sigara içenlerde daha yüksektir. Sigara içmeyenlerde ve 35 yaşından küçüklerde komplikasyon riski son derece düşüktür. Kesin olarak hap kullanmaması gereken kadınlar, sigara içenler, 35 yaşından büyük olanlar ,hipertansiyonu olanlar, diyabet veya geçirilmiş kardiyovasküler hastalığı olanlar, ailelerinde diyabet ve 50 yaşından sonra kalp krizi görülenler kesinlikle doğum kontrol hapı kullanmamalıdırlar.

• O.k.lerin kanser ve iyi huylu tümörlere etkileri: Hap kullanımı ile kanser veya iyi huylu tümörler arasındaki ilişki tümör oluşumunun başlangıcı ile ortaya çıkışı arasında 10-15 yıl gibi uzun bir sürece bağlı olduğu için kesin bir ilişki kurulamamıştır ancak hepatit adenomları olanlarda adenomun seyrini hızlandırdığı için kapsül yırtılması nedeni ile ilişki vardır. Yüksek doz progesteron içeren haplarla meme kanserinde risk artmaktadır. Bu risk çok erken yaşta veya ilk doğumdan önce o.k. kullananlarda daha çok artmaktadır. Haplar endometrium ve over (yumurtalık) kanseri riskini %0,5 oranında azalttığı düşünülmektedir. Haplar aynı zamanda benign meme hastalıkları ve uterus myomlarına karşı koruyucu etkileri var olduğu düşünülmektedir.

Bu yüzden düzenli olarak her yıl muayene olmak ve damarlarda daralma oluşup oluşmadığını saptamak için testler yapılması gerekir. Efor testi, talyum testi veya elektrokardiyogram damarların ne durumda olduğunu gösterir.

Damar Tıkanıklığının Belirtileri – Damar Tıkanıklığı Nasıl Anlaşılır?

Kalbi besleyen ince damarların içinden dakikada 250 cc kan geçer. Efor esnasında bu damarlardan geçen kan miktarı üç katına çıkar. Bu damar içinde meydana gelebilecek bir daralma ya da tıkanma çok tehlikelidir. Çünkü damar içinden geçmesi gereken 250 cc kan bir anda gitmeyecek ve o adale bundan  yoksun kalmış olacak. Böyle bir durumda olabilecek hastalıklar spazm, daralma ve tıkanma olarak sınıflandırılır.

Damardan geçmesi gereken 250 cc’lik kan darlık sebebiyle bir anda 100 cc’ye düşerse ve hasta o sırada efor yapıyorsa kalp, kan ve oksijen eksikliği sebebiyle zor bir duruma girer. Bu durum  göğse, kola, çeneye, boyuna bir ağrı biçiminde kendini gösterir. Kalbin kendisi doğrudan ağrımaz.

Damar tıkanmaya başladığında vücut bir uyarı vermez. Tıkandığında ise kalp krizi başlar. Hasta herhangi bir şikayeti olmadan da kalp krizi geçirebilir. Damarda oluşan darlıklar bazen hiç belirti vermeyebilir. Örneğin bir damarda % 80’lik bir daralma meydana gelmiş olabilir. Ancak bu damarı onun karşısındaki damar yan dallarla beslerse hastanın hiçbir yakınması olmaz. Fakat bu durum o damarın hiç tıkanmayacağı anlamına da gelmez. Tansiyon düşüklüğü, basit bir spazm, kanın koyulaşması, ritim bozukluğu sırasında tıkalı damarın üzerine bir pıhtı oturur ve kalp krizi oluşur. Veya damarda  %80 darlık oluşturan plak bir yüksek tansiyon sıkıntısı nedeniyle yırtılır ve içindeki yağlar dolaşıma girer ve damarın tıkanmasına yol açar.

Damar Tıkanıklığı Sebepleri

Amerikan Kalp Birliği‘nin 2010 Bilimsel Araştırmalar Oturumu’nda sunulan iki araştırma sonucuna göre kalp damar hastalıkları, genlerin etkisinden çok çocukluktan orta yaşa kadar geçen döneme dek nasıl yaşandığıyla ilgilidir.

Kalp rahatsızlıkları ve damar tıkanıklıkları hemen ortaya çıkan durumlar değildir. Temeli çocukluk dönemlerinde atılıyor. Özellikle gençlik yıllarında fast food gıdaların aşırı tüketimi, kalp ve damar rahatsızlıkları için büyük risk teşkil eder. Obezite kalp ve damar hastalıklarını tetikleyen önemli bir unsurdur. Diyabet hastalığı da kalp ve damarlar sağlığını olumsuz olarak etkiler. Damarları tıkayan bir başka faktör de sigara kullanmıdır. Aşırı tuz tüketimine bağlı oluşan hipertansiyon da damarları zorlar.

Yağlı beslenme şekli de kalp krizi ve damar tıkanmalarına sebebiyet verir. Kolesterol belirti vermediği için damar tıkanıklığı olmadan anlaşılmaz.

Stres, sigara, diyabet, hipertansiyon ve obezite özellikle erkeklerde erken yaşlarda damarların tıkanmasına neden olarak  kalp krizi riskini artırır. 50 yaşın altındaki erkeklerde kalp ve damar rahatsızlıklarına yakalanma oranı kadınlara göre 8 kat fazladır.

Damar Tıkanıklığı Yapan Doğum Kontrol Hapı

Eski nesil doğum kontrol haplarındaki östrojen dozu atardamarlarda ve toplardamarlarda tıkanıklık olasılığını artırabilir.

Yeni nesil doğum kontrol haplarında ise östrojen dozu azaltılarak, daha az yan etkisi olan progesteronlar kullanılmaya başlanmıştır.

Kullanılan ilaçların prospektüründe yan etki olarak pıhtılaşma ve bacakta şişlik olabileceğine dair uyarılar bulunmaktadır.

35 yaş üzerinde olan ve sigara kullanan kadınların doğum kontrol hapı kullanılmaması gerektiği belirtiliyor.

Damar Tıkanıklığı Tedavisi

Kalp damarlarının tıkanmasında halinde tedavide ilaç ve stent kullanılır. Ama 3 ve daha fazla damar tıkalıysa ameliyat gerekir.

Koroner damarlar ileri derecede daralmışsa bypass ameliyatı gündeme gelir. Fakat bazı durumlarda stent de takılabilir. Hangi işlemin tercih edileceği doktordan doktora değişebilse de yine de belli kurallar vardır. Mesela tek damar sorunları için çoğunlukla ilaç ya da stent tedavisi uygulanır. 2 damar sorunluysa bazı doktorlar stent, bazıları da bypass ameliyatı gerektiğini söyleyebilir. Ancak 3 damar ve sol ana damar darlıklarında mutlaka ameliyatın tercih edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İlaç Tedavisi: Kalp damarlarında çok ciddi olmayan darlıklar tespit edilmişse  damar açıcı, kolesterol düşürücü, tansiyon ayarlayıcı gibi ilaçlarla tedavi yapılır.

Balon ve Stent: Damarlardaki daralmalar önemliyse veya tehlikeli bölgelerdeyse mekanik yollarla müdahale yapılır. Balon tedavisinde, kasık atardamarından girilerek kalbin damarlarına doğru kılavuz bir tel itilir. Daha sonra bu tel aracılığıyla sönük bir balon darlığın olduğu alana yerleştirilir. Dışarıdan elle kumanda edilen bir cihazla bu balon şişirilerek birikmiş plakların kırılması sağlanır. Buna rağmen darlaşma eğilimi sürüyorsa damar içine stent denilen çelik kafesler yerleştirilir.

Bypass Ameliyatı: Darlık ya da tıkanıklığın olduğu yere kan yönlendirme işlemidir. Balon veya stent tedavisinin uygulanamadığı hastalara uygulanır. Bu cerrahi yöntemde göğüs, kol veya bacak damarlarından faydalanılarak tıkalı damarın yanına ikinci bir yol yapılır ve kan da yapılan bu yeni damardan geçer.